Αξιολόγηση της δερματίτιδας από ακτινοβολία
Οι δερματικές αντιδράσεις οφείλονται σε βλάβη της βασικής στιβάδας του δέρματος
Η πρόβλεψη της σοβαρότητας των δερματικών αντιδράσεων μπορεί να είναι δύσκολη λόγω της διαφορετικής ακτινοευαισθησίας του δέρματος και άλλων παραγόντων. Εσωτερικοί και εξωτερικοί παράγοντες μπορεί να αυξήσουν σημαντικά τη σοβαρότητα και να καθυστερήσουν την επούλωση.
Σε πιο σκούρο δέρμα η περιοχή θεραπείας μπορεί να σκουρύνει. Η τακτική αξιολόγηση του δέρματος είναι απαραίτητη ώστε οι σωστές παρεμβάσεις να γίνονται στον σωστό χρόνο. Οι δερματικές αντιδράσεις διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή και απαιτούν στενή παρακολούθηση.15
Πρώτα συμπτώματα: 10–14 ημέρες μετά την πρώτη ακτινοθεραπεία δόση
Οι δερματικές βλάβες συνήθως γίνονται ορατές περίπου 10–14 ημέρες μετά την πρώτη δόση. Αυτό αντιστοιχεί στον χρόνο που χρειάζονται τα προσβεβλημένα κύτταρα για να φτάσουν στην επιφάνεια. Αν τα νέα κύτταρα παράγονται ταχύτερα από την αποβολή των παλιών, το δέρμα γίνεται ξηρό και απολεπίζεται.15
Καθώς συνεχίζεται η ακτινοθεραπεία, ο οργανισμός μπορεί να μην παράγει αρκετά νέα κύτταρα για να αντικαταστήσει τα παλιά. Έτσι η εξωτερική στιβάδα μπορεί να διασπαστεί και να εμφανίσει εξίδρωμα: υγρή απολέπιση.15
Η σοβαρότητα των δερματικών αντιδράσεων μπορεί να αυξηθεί για δύο επιπλέον εβδομάδες μετά το τέλος της ακτινοθεραπείας. Κάθε νοσοκομείο έχει διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης, ανάλογα με την κατάσταση του δέρματος.
Δερματίτιδα από ακτινοβολία: κλίμακες και συστήματα βαθμολόγησης
Έχουν αναπτυχθεί διαφορετικά συστήματα για την αξιολόγηση και περιγραφή της δερματίτιδας από ακτινοβολία. Μεταξύ των οργανισμών που ορίζουν αυτές τις κλίμακες είναι το National Cancer Institute (NCI), το Radiation Therapy Oncology Group (RTOG), ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και ο European Organization for Research and Treatment of Cancer (EORTC).
Φυσιολογικό δέρμα
Καμία ορατή αλλαγή στο δέρμα.
Μάθετε περισσότερα
«Η ακτινοθεραπεία προκαλεί βιοχημικές μεταβολές στα κύτταρα, καθώς τα μόρια DNA είναι ευάλωτα σε βλάβες από την ακτινοβολία κατά τη μίτωση. Οι ακτινοβιολογικές βλάβες επηρεάζουν την αναγέννηση του δέρματος μέσω επιδιόρθωσης, ανακατανομής, επαναπληθυσμού και επανοξυγόνωσης. Τα κατεστραμμένα κύτταρα αντικαθίστανται από κύτταρα που μεταβαίνουν από τη φάση ηρεμίας στην ενεργή φάση του κυτταρικού κύκλου (επαναπληθυσμός).»15
Ήπιο ερύθημα
Εμφανίζεται αμυδρή ή ήπια ερυθρότητα (ερύθημα). Μπορεί να εμφανιστούν ήπια τάση του δέρματος και κνησμός.
Μάθετε περισσότερα
«Η βλάβη του δέρματος εμφανίζεται όταν ο ρυθμός επαναπληθυσμού της βασικής κυτταρικής στιβάδας δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει την καταστροφή των κυττάρων από τη θεραπεία. Η φλεγμονώδης αντίδραση που ενεργοποιείται αποτελεί φυσιολογική απόκριση στην ακτινοθεραπεία. Η δερματική βλάβη από ακτινοθεραπεία εμφανίζεται περίπου 10–14 ημέρες μετά την πρώτη συνεδρία.»15
Ξηρή απολέπιση και ερύθημα
Εμφανίζεται έντονη ερυθρότητα (ερύθημα) ή ξηρή απολέπιση. Το δέρμα πονά, προκαλεί κνησμό και αίσθημα τάσης.
Μάθετε περισσότερα
«Καθώς το δέρμα υφίσταται περαιτέρω βλάβες από την ακτινοβολία, προσπαθεί να τις αντισταθμίσει αυξάνοντας τη μιτωτική δραστηριότητα για την αντικατάσταση των κατεστραμμένων κυττάρων. Εάν όμως τα νέα κύτταρα αναπαράγονται ταχύτερα από την απομάκρυνση των παλαιών, το δέρμα γίνεται ξηρό και απολεπίζεται (ξηρή απολέπιση).»15
Κατά τόπους υγρή απολέπιση
Η ξηρή απολέπιση αρχίζει να γίνεται υγρή με κίτρινο ή ανοιχτό πράσινο εξίδρωμα. Παρατηρούνται πόνος και οίδημα.
Συρρέουσα υγρή απολέπιση
Η κατά τόπους ξηρή απολέπιση εξελίσσεται σε συρρέουσα υγρή απολέπιση. Το υγρό του τραύματος (εξίδρωμα) παραμένει κίτρινο ή ανοιχτό πράσινο. Υπάρχει αίσθημα πόνου.
Μάθετε περισσότερα
«Καθώς συνεχίζεται η ακτινοθεραπεία, η βασική στιβάδα δεν μπορεί να παράγει αρκετά νέα κύτταρα για να αντικαταστήσει τα παλαιά. Έτσι η εξωτερική στιβάδα της επιδερμίδας διασπάται και εμφανίζει οίδημα και εξίδρωμα (υγρή απολέπιση). Το εξίδρωμα είναι φυσιολογικό και πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά που βοηθούν την ανάπτυξη νέων δερματικών κυττάρων.»15
Εξέλκωση και αιμορραγία
Εξέλκωση, αιμορραγία, νέκρωση (σπάνια).
Μάθετε περισσότερα
Η περαιτέρω εξέλιξη της υγρής απολέπισης μπορεί να προκαλέσει εξελκώσεις και αιμορραγία. «Η νέκρωση του δέρματος παρατηρείται σπάνια, κυρίως χάρη στις προηγμένες τεχνικές χορήγησης ακτινοθεραπείας.»15
